Hoe toneel het zelfvertrouwen van je kind versterkt. Toneel en zelfvertrouwen versterken bij je pleegkind. De leukste musical ever!. Het is een warme zomeravond en de zaal gevuld met ouders en opa en oma’s gonst van de spanning. Groep 8 staat op het punt om hun eindmusical te spelen. Voor ons als pleegouders is dit een bijzonder moment: onze zoon, die vaak worstelt met angst en onzekerheid, staat straks op het podium. Hij, die zich regelmatig terugtrekt en moeite heeft om zichzelf te laten zien, kruipt vandaag in de huid van een rol met juist heel veel lef. Wij weten nog van niets, want zoals dat gaat met jongens in groep acht. Wij zijn reuze benieuwd.
In dit blog neem ik je mee in zijn proces, in de kracht van toneel en het vergroten van zelfvertrouwen kind, én in de lessen die ik als pleegouder én kinderpsycholoog hieruit heb gehaald.
Een andere rol aannemen
Ik twijfel nog over mijn rol. Er is een leuke rol en daarbij moet ik ook een solo zingen. Onze zoon met een achtergrond van angst, dyslexie en taal en spraakproblemen. Hoe ga je doen? Vermoedelijk met een beetje aansturing van de juf kreeg onze zoon in de musical een rol waarin hij iemand mocht spelen die zelfverzekerd en krachtig was. Een keuze die hem zowel uitdaagde als inspireerde. Juist door je in te leven in iemand die zelfverzekerd is kruip je ook echt in de huid van zelfverzekerd zijn.
Waar hij normaal gesproken teksten uitstelde of wegstopte, vaak zelfs tot de stress te groot werd, gaf deze rol hem een nieuwe ingang. Op school, oefende hij, ondersteund door zijn leerkracht. Thuis bleef het lang stil: we mochten niets weten, alles moest een verrassing blijven. Voor ons als pleegouders betekende dat loslaten. Gaat het allemaal wel goed. Soms zagen we stress oplopen en af en toe stelde de leerkracht ons gerust: het komt echt goed.
En toen het moment daar was, zagen we een jongen die daar stond, stevig, met duidelijke articulatie, een jongen die grapte: “Doe mij maar een extra rol met meer tekst!” Onze zoon neemt zijn plek in.
Theorie: trauma en het lichaam
In de vakantie periode las ik het boek Traumasporen van Bessel van der Kolk. Zijn kernboodschap: trauma zit niet alleen in je hoofd, maar wordt opgeslagen in je lichaam. En woorden schieten vaak tekort om die pijn en angst los te laten. Wat wél werkt, is het creëren van nieuwe ervaringen waarin kinderen hun hele lijf inzetten: voelen, bewegen, spelen, experimenteren. Toneel en zelfvertrouwen kind komen hier samen. Door in een andere rol te stappen, kan een kind letterlijk ervaren hoe het is om zelfvertrouwen te hebben.
Toneel en zelfvertrouwen kind: spel als veilige oefenruimte
Hoe werkt dat dan? Vaak neemt het deel dat zich klein en onzeker voelt het over. Dat heeft alles te maken met dat hij vaardigheden mist en het onzekere en angstige deel in hem neemt het over. Ergens is zelfvertrouwen aanwezig in hem. Toneelspel biedt onze zoon en de kinderen in de klas drie unieke kansen:
Veilige afstand: Het kind hoeft niet direct zichzelf te zijn, maar kan experimenteren via een rol.
Volledig lichamelijk ervaren: Houding, stem, mimiek en beweging maken het verschil. Het lichaam leert hoe zelfverzekerd voelen ís.
Sociale bedding: Toneel is altijd groepswerk. Kinderen ervaren steun van klasgenoten en krijgen erkenning van publiek, leerkrachten en ouders.
Voor onze zoon betekende dit dat hij niet alleen nieuwe woorden leerde uitspreken, maar dat hij nieuwe delen van zichzelf ontdekte. Hij ervoer: “Dit ben ik óók.”
Loslaten als pleegouder
Voor ons pleegouders is loslaten wel extra ingewikkeld. We weten hoe kwetsbaar ons kind is, hoeveel het heeft meegemaakt. De neiging om te beschermen is groot. Maar juist in dit proces moesten wij vertrouwen: vertrouwen dat de juf hem zou begeleiden, dat hij de teksten wel zou leren, dat hij zich zou redden. Dat hij stevig staat. Het deed ons beseffen dat zelfvertrouwen groeit in de ruimte die je een kind geeft om te oefenen, te vallen en weer op te staan. Juist goed zonder onze aanwezigheid.
De kracht van applaus
Toneel is een geweldig middel om zelfvertrouwen van je kind te versterken. Aan het einde van de musical gebeurde er iets magisch. Het applaus, de lachende gezichten, de erkenning van klasgenoten, leerkrachten en familieleden. In iedere cel van zijn lichaam voelde hij zelfvertrouwen. Niet alleen hij maar de gehele klas. Want alle kinderen hebben hun eigen proces doorlopen met vallen en opstaan. Waar onze zoon gemakkelijk complimenten wegwuift of klein maakt, stond hij hier in het volle licht. Foto’s en video’s hielpen om die ervaring blijvend vast te zetten. Hij kon terugzien: “Kijk, dat ben ik.” Ik sta er!
Toneel en zelfvertrouwen kind in de praktijk
Het mooie is: je hoeft niet te wachten tot groep 8 of een musical om met toneel en zelfvertrouwen kind te werken. In mijn praktijk gebruik ik spelvormen en rollenspellen om kinderen dezelfde ervaring te geven. Een winkeltje spelen, waarin een kind de baas mag zijn en mag onderhandelen. Verkleedpartijen, waarin kinderen in een nieuwe rol stappen en zich krachtiger voelen. Poppen- of Playmobil-spel, waarmee ze emoties kunnen verplaatsen en onderzoeken. Het leuke dit zijn werkvormen die thuis ook eenvoudig in te zetten zijn. Of ontdek eens de musical lessen van scholen in de kunst in Amersfoort. Door spel en verbeelding krijgen kinderen toegang tot hulpbronnen die ze in hun dagelijks leven vaak niet durven inzetten.
Reflectie voor professionals
Voor professionals in pleegzorg, coaching of onderwijs is de les duidelijk: durf spel en toneel een plek te geven in je werk. Het hoeft niet groot of ingewikkeld te zijn. Een eenvoudige rol, een korte improvisatie, een toneelstukje in de klas Het kan kinderen al helpen om nieuwe kanten van zichzelf te ontdekken. En dat geldt niet alleen voor kinderen met trauma. Ook verlegen kinderen, kinderen met faalangst of kinderen die zich onzeker voelen in de groep, kunnen enorm groeien door toneelervaringen.
Praktische tips voor ouders en pleegouders
Wil jij thuis of in je gezin iets doen met toneel en zelfvertrouwen kind? Hier zijn een paar laagdrempelige ideeën die voor ons goed werken:
Verkleedkist: Laat je kind verschillende rollen uitproberen met verkleedspullen. Zet je kind twee Mickey Mouse oren op je kind gaat denken als Mickey Mouse en opeens zijn er oplossingen voor problemen.
Hints: Speel samen het spel en bedenk van tevoren rollen waar je zou willen dat je kind eens mee zou oefenen.
Stem en houding oefenen: Doe samen alsof je iemand bent die superveel lef heeft: hoe praat je, hoe sta je, hoe beweeg je?
Filmpjes terugkijken: Neem een rollenspel of toneelstukje op en kijk het samen terug. Benoem wat sterk was.
Complimenten laten landen: Oefen met het aannemen van complimenten. Laat je kind letterlijk “dank je wel” zeggen en het applaus even voelen.
Pleegzorg en toneel: een gouden combinatie
Voor onze pleegkinderen is toneel extra waardevol. Zij dragen dikwijls een rugzak met ervaringen die hen onzeker maken. Toneel biedt hen een veilige manier om te experimenteren met kracht, met eigenheid, met zichtbaarheid.Waar praten soms moeilijk is, kan een rol juist ruimte geven. Een masker dat tegelijkertijd beschermt én kracht geeft.
Slot: van rol naar realiteit
Aan het einde van de musical stond er niet alleen een kind dat een rol speelde. Er stond een jongen die ervaren had hoe het voelt om zelfvertrouwen te hebben. En dat kan niemand hem meer afnemen. We Toneel en zelfvertrouwen kind horen bij elkaar. Door te spelen, te oefenen en in andere rollen te stappen, ontwikkelen kinderen vaardigheden die ze meenemen in hun dagelijks leven.
Zelfbeeld versterken
Naast toneel zijn er nog andere manieren om het zelfvertrouwen van je kind te versterken. Ontdek met de checklist gratis zelfbeeld wat je direct kunt doen.
